Rechtmatigheid
Kader en uitvoering
Artikel 213, lid 2, van de Gemeentewet geeft de raad de bevoegdheid om een of meer accountants aan te wijzen. Deze accountants controleren de jaarrekening, zoals bedoeld in artikel 197 van de Gemeentewet. Zij geven daarbij ook een accountantsverklaring af en brengen een verslag van bevindingen uit. De verklaring gaat alleen over financiële rechtmatigheid en niet over al het rechtmatig handelen volgens de wet.
De gemeente heeft artikel 213 in 2025 al uitgewerkt in de financiële verordening. Daarin staat dat het college zorgt voor interne controle op de juistheid van de informatie en op de rechtmatigheid van het beheer. De relevante interne en externe wet- en regelgeving voor de gemeente Hulst staat in het normenkader, dat door de raad wordt vastgesteld. Dit is het belangrijkste kader voor de raad om te sturen op rechtmatigheid en voor de accountant om daarop te controleren. Bij het afgeven van een rechtmatigheidsverklaring gebruikt de accountant vooral de uitkomsten van interne controles die de gemeente zelf uitvoert.
Commissie BBV
De commissie BBV geeft via de kadernota rechtmatigheid haar visie over de invulling van het begrip rechtmatigheid in de controleverklaring van de decentrale overheden. Rechtmatigheid heeft een bijzondere positie binnen het BBV omdat dit het enige onderwerp is waarbij de commissie BBV zich niet uitsluitend richt op de toepassing van de verslaggevingsregels, maar ook op de controle van de jaarstukken.
De kadernota rechtmatigheid wordt door de commissie BBV geactualiseerd als de ontwikkelingen daar aanleiding toe geven. Voor de jaarrekening 2026 is nog geen nieuwe kadernota uitgebracht. De commissie brengt niet elk jaar een nieuwe uit en dan geldt de meest recente kadernota. Mocht er toch een nieuwe geplaatst worden zal dit meestal eind september worden gepubliceerd.
Interne Controleplan
In de gemeente Hulst ligt de verantwoordelijkheid voor rechtmatig handelen door medewerkers bij de afdelingshoofden. Om te controleren of de gemeente Hulst rechtmatig handelt, worden er regelmatig extra interne controles uitgevoerd op een selectie van verschillende processen.
Dit is gebaseerd op het Interne Controleplan 2025-2026. Dit plan is vastgesteld en wordt in 2026 geactualiseerd voor de komende jaren. Daarbij wordt een risicoanalyse gebruikt van processen met een grote financiële omvang.
Dit is gebaseerd op het Interne Controleplan 2025-2026. Dit plan is vastgesteld en wordt in 2026 bijgewerkt voor de komende jaren. Daarbij wordt een risicoanalyse gebruikt van processen met een grote financiële omvang.
Parallel is er een Intern Controleplan van afdeling Samenleving, vastgesteld in collegevergadering van 11 augustus 2026.
Controleprotocol
Het doel van het controleprotocol 2023-2026 en normen- en toetsingskader is nadere aanwijzingen te geven aan de accountant over de reikwijdte van de accountantscontrole, de daarvoor geldende normstellingen en de daarbij verder te hanteren goedkeurings- en rapporteringstoleranties voor de controle van de betreffende jaarrekening van de Gemeente Hulst. Hierbij is het controleprotocol 2023-2026 een uiteenzetting over hoe de controle van de jaarrekening uitgevoerd moet worden.
De gemeenteraad dient via het vaststellen van de controleprotocol te (her)bevestigen:
- de rapporteringsgrens ten behoeve het opnemen en toelichten van geconstateerde onrechtmatigheden door het college in de bedrijfsvoeringsparagraaf;
- de te hanteren verantwoordingsgrens ten behoeve van de rechtmatigheidsverantwoording door het college.
Het verbijzonderde intern controleplan 2025-2026 gemeente Hulst biedt achtergrondinformatie omtrent de uitvoering van de verbijzonderde interne controles als instrument voor de controle op de rechtmatigheid door het college. Jaarlijks wordt een normenkader opgesteld. Het normenkader geeft de reikwijdte van de controle aan. Het laat zien welke wetgeving en beleidsregels van toepassing zijn bij de controle.
SiSa
Single Information, single audit (SiSa) betekent eenmalige informatieverstrekking, eenmalige accountantscontrole. Vóór 2006 moesten medeoverheden over iedere specifieke uitkering een aparte verantwoording inleveren. Nu kan dit in één bijlage bij de jaarrekening van de medeoverheid. In de rapportage inzake het normen- en toetsingskader die voor de jaarrekening 2026 aan de raad wordt voorgelegd, zullen de specifieke uitkeringen benoemd worden die onderdeel uit gaan maken van SiSa 2026.
Rechtmatigheidsverantwoording en Sisa
Voor de specifieke uitkeringen is in de Gemeentewet bepaald, dat de controleverklaring van de accountant aangeeft dat de baten en lasten (alsmede de balansmutaties) met betrekking tot specifieke uitkeringen rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit betekent dat naast het getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening als geheel, nog een oordeel van de accountant wordt gevraagd bij de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen in de SiSa-bijlage. Deze bepaling is door de wetgever opgenomen met de bedoeling om te expliciteren dat er in de controle van de specifieke uitkering niets zal veranderen, waaronder het opnemen van de tabel met bevindingen over de specifieke uitkeringen in het verslag van de controlerend accountant.
Het college van de gemeente Hulst is vanaf 2023 verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Daarin moeten het vermogen en het resultaat juist en volledig worden weergegeven, volgens het BBV. Daarbij hoort ook de rechtmatigheidsverantwoording. In deze verantwoording legt het college uit of de lasten, baten en balansmutaties in de jaarrekening, inclusief de SiSa-bijlage, rechtmatig tot stand zijn gekomen. Anders dan in eerdere uitingen, zoals de Notitie Rechtmatigheidsverantwoording van de commissie BADO, moeten afwijkingen die voortkomen uit de verantwoording van specifieke uitkeringen ook in de rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen.
Wat is de rechtmatigheidsverantwoording?
Zoals eerder aangegeven is door het aannemen van het wetsvoorstel 'versterking decentrale rekenkamers' de verantwoording anders komen te liggen vanaf verslagjaar 2023. Het college van B&W doet een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en het getrouwheidsoordeel komt van de accountant. De accountant kijkt nog wel of de rechtmatigheidsverantwoording ‘juist’ is.
Rechtmatigheid is een juridisch woord. Het betekent dat een handeling die iemand wil doen, past binnen de geldende regels en besluiten. Dit geldt voor alles wat een gemeente doet in haar taken. Dit betekent dat alle handelingen van een gemeente moeten voldoen aan alle wetten en regels. Denk bijvoorbeeld aan regels voor arbeidsomstandigheden (Arbo), aanbestedingen, de Omgevingswet, subsidievoorwaarden, raadsbesluiten en meer.
Het begrip rechtmatigheid bij de rechtmatigheidsverantwoording is echter kleiner. Daar is er een duidelijke link met het financiële beheer. Er moet namelijk worden verantwoord dat baten, lasten en veranderingen op de balans op een juiste manier tot stand zijn gekomen. Het gaat om de financiële handelingen van het beheer. Binnen de rechtmatigheidsverantwoording wordt geen verschil meer gemaakt tussen fouten en onzekerheden. Vanaf 2025 moet de accountant de fouten en onzekerheden bij elkaar optellen en meenemen in het oordeel.
Begrotingsonrechtmatigheid betekent dat financiële handelingen van een gemeente niet passen bij de begroting die de gemeenteraad heeft vastgesteld. De afspraken hierover staan in de financiële verordening van onze gemeente.
